تبلیغات
تبلیغات

آموزش زبان کوردی

رتبه بندی زبان های جهان

زبان کوردی در رتبه 31 جهان

http://www.uploadax.com/images/49849704714464576452.jpg

 13نکته درموردنگارش زبان کوردی

تقدیم به همه همزبانان عزیز امید است که بتوانیم همگی زبان مادری را بخوانیم و بنویسیم 13 نکته ی طلایی برای یادگیری شیوه ی نوشتن زبان کردی جنوبی ( ایلامی (فیلی ) ، کلهری ، لکی و گورانی ) 1- حروف الفبای کردی عبارت اند از : ء – ا - ب – پ – ت – ج – چ- ح – خ- د- ر- ز – ژ – س – ش- ع- غ – ف – ق – ڤ – ک – گ- ل – ڵ – م – ن – و ۲حرکات ، مانند فتحه و ضمه به حروف تبدیل می شوند یعنی به جای ضمه ( ـــــُـــ ) حرف « و » و به جای فتحه ( ــَـ) حرف « ه / ـــه » به کار می رود . مثال برای ضمه : کورد ( کُرد، ئوتاق ( اتاق) ، ئورده ک ( اُردک ) ، و ... . مثال برای فتحه : عه لی ( علی ، مه ل ( پرنده ، حشره ) به ران به ر(روبرو) 3- در رسم الخط کردی حرفی برای حرکت کسره نیست . راه تشخیص کسره آن است که اگر حرکت فتحه (ه /ـه ) و ضمه (و) نباشد به احتمال قوی کسره است . ضمنا هر جا که لازم باشد می توان از حرکت کسره هم استفاده کرد . 4- قبل از نوشتن صداهای بلند « ا – ای (ی، او (و ) » و نیز صداهای فتحه و کسره و ضمه ، به جای همزه ای که به شکل الف در کلمات فارسی در اول کلمه می آید ، از همزه به شکل «ء » استفاده می شود . مثال : ئازاد ( آزاد ) ، ئیلام ( ایلام ) ، ئووره ( آن جا ) ، ئورده ک ( اُردک ) ، ئڕا /ئه ڕا (چرا ) ، ئه وه ( آن ) و ... . 5- به جای سه حرف « ذ – ظ – ض » فقط حرف «ز» نوشته می شود . مثال : زاهر (ظاهر) ، نه زه ر (نظر ) ، له زیز ( لذیذ ) . 6- به جای دو حرف « ص – ث » حرف « س» نوشته می شود . مثال : سووره ت (صورت ) ، سروه ت (ثروت ) ، سه حرا (صحرا ) . 7- به جای «ط» حرف « ت » نوشته می شود . مثال : تاهر (طاهر ) . 8- در زبان کردی دو نوع حرف « ل » داریم ؛ یک : ل متعارف که در کلماتی مانند « که ل » به معنی شکاف و « مه ل» به معنی حشره و پرنده به کار می رود و دو : ڵ بزرگ یا کردی که در کلماتی مانند « که ڵ» به معنی بز کوهی و « کوڵ » به معنی کوتاه به کار می رود . 9- در زبان کردی دو نوع « ر» داریم ؛ یک : ر متعارف و عادی که در کلماتی مانند « ده ر » به معنی در به کار می رود و دو : ڕ کردی که به صورت سایشی و مشدد به کار می رود و با علامتی در زیر آن مشخص می شود . مثال : که ڕ ( کر و ناشنوا ) ، پڕ ( پر ) ، زڕه ( صدای زنگ ) . 10- در کردی ایلامی صدای بلند او ( و ) را به صورت « وو » می نویسیم ؛ مثلا : نور به شکل نوور نوشته می شود . 11- در کردی حرف یای مجهول کاربرد دارد که با علامتی بر روی «ی » به شکل «ێ» مشخص می شود و در کلماتی مانند : ئێواره ( عصر ) ، ئێران ( ایران ) و مانند آن به کار می رود . 12- واو عطف بین کلمات به شکل یک واو تنها نوشته می شود . مثال : من و عه لی و رزا و یه حیا ( من و علی و رضا ویحیی ) . 13- به جای علامت تشدید ، دوبار حرف تکرار می شود : مثال : هممه ت همت ) ، نه ججار ( نجار) . حالا که به این 13 نکته ی طلایی دست یافتید ، امید است بتوانید زبان مادری را بخوانید و به این شیوه بنویسید .

 

 

الفبای کردی چیست ؟ 
نزدیک به (۴٢٪)کُردها در کُردستان ترکیه ( شمال سرزمین کُردستان ) از الفبای لاتین(در گذشته زبان کُردی تنها با الفبای سامی نوشته میشد؛ اما از جنگ جهانی اول به بعد از نویسه لاتین استفاده می شود) و بقیه کُردها به ترتیب (٣٨٪) در کُردستان ایران ( شرق سرزمین کُردستان) و (١٨٪) در کزدستان عراق ( جنوب سرزمین کُردستان) و (٢٪) در کُردستان سوریه ( غرب سرزمین کُردستان) در مجموع (۵٨٪) از الفبای عربی ( سامی) استفاده می کنند . علاوه بر این تعداد ،کُردهای روسیه از الفبای سیریلیک استفاده می کنند .
نویسه های زیر الفبای کُردی را نشان می دهند :
صامت (بی صدا ) :
ئـ / ب / پ / ت / ج / چ / ح / خ / د / ر / ڕ / ز / ژ / س / ش /
ع / غ / ق / ف / ڤ / ک / گ / ل / ڵ / م / ن / و / ه / ی / ( 29 نویسه ) 
مصوت ( صدادار ) : 
ـه / ێ / ۆ / ا / وو {او کشیده } / ی / و {او کوتاه} / بزرۆکە / ( 8 نویسه)
بزرۆکە: 
- در الفبای عربی نویسه ایی برای بزرۆکە در نظر گرفته نشده اما در الفبای لاتین از نویسه " i " استفاده می شود
- بزرۆکە (bzroka) صوتی نزدیک به صوت کسره است که در رسم الخط لاتین به صورت " i / I " نشان داده می شود . عرب آنرا کسره ی مختلسه یعنی کسره دزدکی می خوانند . " بزر " در کُردی به معنی گم شدن است . 

--------------------------------------------------------------------------------
صامت چیست ؟ به آواهایی گفته می شوند که در هنگام ادا کردن با مانع ( موانعی مانند 
لب،دندان،حلق ) برخورد می کنند یا به اصطلاع استپ می شوند .
مصوت چیست ؟ آواهایی که صامت ها به کمک آنها ادا می شوند و در هنگام ادا کردن با هیچ
گونه استپی روبرو نمی شوند .
حال به مقایسه ظاهری الفبای زبان فارسی با الفبای زبان کُردی می پردازیم : 
نویسه های زیر الفبای زبان فارسی را نشان می دهد : 
صامت (بی صدا ) 
/ ء / ا / ب/ پ/ ت/ ث/ ج/ چ/ ح/ خ/ د/ ذ / ر/ ز/ ژ/ 
/ س/ ش / ص/ ض/ ط / ظ/ ع / غ/ ق/ف/ک/گ/ ل/ م/ ن/ و/ ه/ ی / (33 نویسه)
مصوت ( صدادار ) 
َ / ِ / ُ / ا / و (صدای او کشیده ) / ی / (صدای ایی کشیده ) ( 6 نویسه)

--------------------------------------------------------------------------------

جدول مقایسه ایی بین الفبای کُردی و فارسی : 
در صامت ها : 
Ø : یعنی این نویسه را ندارد
فارسی
ء
ا
ب
پ
ت
ث
ج
چ
ح
خ
کُردی
ئـ
ا
ب
پ
ت
Ø
ج
چ
ح
خ
فارسی
د
ذ
ر
Ø
ز
ژ
س
ش
ص
ض
کُردی
د
Ø
ر
ڕ
ز
ژ
س
ش
Ø
Ø
فارسی
ط
ظ
ع
غ
ف
Ø
ق
ک
گ
ل
کُردی
Ø
Ø
ع
غ
ف
ڤ
ق
ک
گ
ل
فارسی
Ø
م
ن
و
ه
ی

کُردی
ڵ
م
ن
و
ه
ی


--------------------------------------------------------------------------------
در مصوت ها :
Ø : یعنی این نویسه را ندارد 
فارسی
َ
ِ
ُ
ا
و
ی
Ø
Ø
کُردی
ـه
ێ
ۆ
ا
وو
ی
و
i بزرۆکە 

--------------------------------------------------------------------------------
با کمی دقت در همین دو جدول می توان به تفاوت های ظاهری زیر اشاره کرد : 
در صامت ها : 
1. در الفبای کُردی نویسه های ( ث / ذ / ص / ض / ط / ظ ) وجود ندارند پس این نویسه ها در نوشتار کُردی هیچ کاربردی ندارند . 
2. در الفبای کُردی 
برای نویسه های (ث / ص / س ) ازنویسه ( س ) 
برای نویسه های (ت / ط ) از نویسه ( ت )
برای نویسه های (ذ / ز / ض / ظ ) ازنویسه ( ز )
استفاده می شود . 
3. نویسه های (ئـ/ ڕ / ڤ / ڵ ) تنها به الفبای زبان کُردی اختصاص دارند . 
در مصوت ها : 
1. نویسه های ( ا / ی ) در هر دو کامل شبیه هم هستند . 
2. تلفظ نویسه های (ـه / ێ / ۆ / وو ) دقیقا شبیه تلفظ نویسه های ( َ / ِ / ُ / و { او کشیده } ) است اما شیوه نوشتاریشان با هم متفاوت است . 
3. نویسه های (و {او کوتاه} / { I } بزرۆکە ) تنها به الفبای زبان کُردی اختصاص دارند .

--------------------------------------------------------------------------------
حال برای شروع موضوع حروف را به چهار دسته تقسیم کرده سپس به بررسی 
هر دسته می پردازیم :
دسته اول ( درس اول ) : نویسه هایی که از نظر نوشتاری و تلفظ (طرز ادا ) بین الفبای کُردی و الفبای
فارسی مشترک هستند . 
دسته دوم ( درس دوم ) : نویسه هایی که از نظر نوشتاری مشترک ولی از نظر تلفظ (طرز ادا ) 
متفاوت هستند .
دسته سوم ( درس سوم ) : نویسه هایی که از نظر نوشتاری متفاوت ولی از نظر تلفظ (طرز ادا )
مشترک هستند . 
دسته چهارم ( درس چهارم ) : نویسه هایی که هم از نظر نوشتاری وهم از نظر تلفظ (طرز ادا ) 
باالفبای فارسی متفاوتند .
درس اول 
دسته اول: نویسه هایی که از نظر نوشتاری و تلفظ مشترک هستند 
دسته دوم : نویسه هایی که از نظر نوشتاری مشترک ولی از نظر تلفظ متفاوت هستند .
دسته سوم : نویسه هایی که از نظر نوشتاری متفاوت ولی از نظر تلفظ مشترک هستند . 
دسته چهارم : نویسه هایی که هم از نظر نوشتاری وهم از نظر تلفظ متفاوتند . 

--------------------------------------------------------------------------------
بررسی دسته اول : 
نویسه هایی که از نظر نوشتاری و تلفظ (طرز ادا ) بین الفبای کُردی و الفبای فارسی مشترک هستند .
" این علامت نشان دهنده لینک دانلود فایل صوتی است . فایل های صوتی را دانلود کرده و به 
دقت به آن گوش دهید . "
در صامت ها :ب/ پ / ت / ج/ چ/ خ/ د / ر/ ز / ژ / س/ ش/ ف/ ک/ گ/ ل/ م/ ن/ ه / ی ( 20 نویسه)
در مصوت ها : ا / ی (صدای ایی کشیده ) / ( 2 نویسه)
صامت ها :
-----------------------------------------------------------------------
1 - (ب : بـ ـبـ ـب ب ) 
باران ، سبەینێ ، قەڵب ، کەڵەباب ، بەران ، بۆق ، سەبر ، سێبەر ، کەباب ، باب
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " b / B " نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
2 - ( پ : پــ ـپـ ـپ پ )
پیر ، تەپڵ ، خشپە ، پەپوولە ، سپی ، سپڵە ، شڵپە ، قاپ ، ئەسپ ،تۆپ
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " p /P" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
3 - ( ت : تــ ـتـ ـت ت )
تەرزە ، تازە ، تۆز ، پشتێن ، نیشتمان ، نەتەوە ، سەردەشت ، زەرتوشت ، تەڕ ، تەماتە
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " t / T " نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
4 - ( ج : جـ ـجـ ـج ج ) 
جێگا ، جل ، جوولەکە ، جۆگە ، جووچکە ، هەنجیر ، زنجیر ، پەنجە ، ڕەنج ، سەرنج
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " c / C " نشان داده می شود . 
( دانلود فایل نویسه های " ب / پ / ت /ج " ) 
-----------------------------------------------------------------------
5 - (چ : چـ ـچـ ـچ چ ) 
بێچوو ، کەوچک ، کەچەڵ ، قاچ ، ماچ ، کۆچ ، ورچ ، پرچ ، چرچ ، کچ
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " ç / Ç" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
6 - ( خ : خـ ـخـ ـخ خ )
خاو ، خێل ، خەرمان ، تەختە ، خوشک ، مێخەک ، خەو ، بەرخ ، شاخ ، داخ 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " x / X" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
7 - (د : د ــد )
دەرزی ، دەست ، کورد ، ورد ، درشت ، درۆ ، دەم ، دڕک ، دار ، درگا
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " d / D" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
8 - ( ر : ر ـر )
سەرباز ، سەردار ، دەرزی ، دەردەدار ، زۆر ، برۆ ، برا ، کرێکار ، کوردستان ، کەر
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " r / R" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
9 - ( ز : ز ـز )
زانا ، زیرەک ، زەماوەند ، زۆر ، مزگێنی ، بەرز ، زەرگەتە ، زریکە ، زانست ، پارێزەر ، زانکۆ
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " z / Z" نشان داده می شود . 
( دانلود فایل صوتی نویسه های " چ / خ / د / ر / ز " ) 
-----------------------------------------------------------------------
10 – ( ژ : ژ ـژ )
بێژنگ ، کەژ ، ژین ، ژار ، ژیر ، ژن ، ئەژنۆ ، ژێر ، ژیلەمۆ ، ژان 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " j / J" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
11 – ( س : ســ ـسـ ـس س )
سارد ، ئەسرین ، سنوور ، سهرۆک ، زانست ، ههناسه ، سی ، مامۆستا ، سهرهتا ، کۆسپ
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " s / S " نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
12 – ( ش : شــ ـشـ ـش ش ) 
شار ، شاباش ، شاخ ،شەو ، شین ، شەل ، شووشە ، شمشاڵ ، شووتی ، شەکەت 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " ş / Ş" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
13 – ( ف : فـ ـفـ ـف ف )
فێنک ، فشە ، تریفە ، تف ، ماف ، فیشەک ، فانتۆم ، دهرفهت ، بەفر ، شەرەف
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " f / F" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
14 – ( ک : کــ ـکـ ـک ک )
کاوە ، کەم ، چکۆلە ، تێکۆشان ، مێشک ، وشک ، تاریک ، پاک ، چاک ،بووک 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " k / K" نشان داده می شود . 
( دانلود فایل صوتی نویسه های " ژ / س / ش / ف / ک " )
-----------------------------------------------------------------------
15 – ( گ : گــ ـگـ ـگ گ )
گەڵا ، هەنگاو ، مانگ ، ڕەنگ ، گورگ ، مانگا ، گرێو ، گڕ ،گریان ، گاڵتە ، 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " g / G" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
16 – ( ل : لــ ـلـ ـل ل )
لێو ، کەل و پەل ، کەلاوە ، لاو ، لاواز ، گەردەلوول ، لۆتی ، مەلە ، مەل ، لێبووردن
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " l / L" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
17 – ( م : مــ ـمـ ـم م ) 
مشک ، مانگ ، هێمن ، سمێڵ ، سمۆرە ، نم ، بزمار ، مەلە ، دیمەن، کۆمار
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " m / M" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
18 – ( ن : نــ ـنـ ـن ن )
نان ، نەرم ، ناو ، گزنگ ، نەوسن ، بزن ، بەران ، شنۆ ، شنە ، هەناسە 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " n / N" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
19 – ( ﮬ : هـ ـهـ ) 
هێمن ، هەنار ، هەنجیر ، نهێنی ، بەهار ، مەهاباد ، داهاتوو ، هاندان ، هەرمێ ، هەڵبژاردن
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " h / H" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
20 – ( ی : یـ ی ) 
یارمەتی ، یار ، یاخی ، یانزە ، وەیلان ، بایێخ ، تایبەت ، یەکیەتی ، یەک ، سەیران 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " y / Y" نشان داده می شود . 
( دانلود فایل صوتی نویسه های " گ / ل / م / هـ / ی " )
--------------------------------------------------------------------------------
مصوت ها :
1- ( ا : ا ـا )
یارمەتی ، یار ، یاخی ، بەران ، هەناسە ، فانتۆم ، تاریک ، پاک ، چاک ،نان 
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " a / A" نشان داده می شود . 
-----------------------------------------------------------------------
2 – ( ی : ـیـ ى ) 
یاخی ، تاریک ، هەنجیر ، شین ، ئهسرین ، پیت ، تیشک ، دیمهن ، بهزهیی ، زایینی
در الفبای لاتین این آوا را با نویسه " î / Î" نشان داده می شود . 
( دانلود فایل نویسه های " ا / ی " ) 
--------------------------------------------------------------------------------
لازم به ذکر است : 
1 : چون کاربرد این نویسه ها شبیه زبان فارسی است نیازی به توضیح بیشتر ندارد .
2 : هدف فقط شنیدن و دیدن کلماتی است که با این تعداد نویسه مشترک نوشته شده اند ، در درس های بعدی با معنی این کلمات نیز آشنا خواهید شد . 

--------------------------------------------------------------------------------
جدول مقایسه ایی نویسه های لاتین با عربی مربوط به دسته اول :
صامت ها
الفبای لاتین 
الفبای عربی
B - b
ب
P - p
پ
T - t
ت
C - c
ج
Ç - ç
چ
X - x
خ
D - d
د
R - r
ر
Z - z
ز
J – j
ژ
S - s
س
Ş - ş
ش
F – f
ف
K – k
ک
G – g
گ
L – l
ل
M – m
م
N – n
ن
H – h
هـ
Y – y
ی

مصوت ها
الفبای لاتین 
الفبای عربی
A - a
ا
î / Î
ی
۱- پیشانی: ناوچاوان
2- ابرو: برۆ 
3- چشم: چاو
4- گوش: گوێچکە
5- بینی: لووت 
6- سوراخ بینی: کونەلووت
7- گونه: گۆنە
8- دهان: دەم
9- فک: کاکیلکە
10- چانه: چەناکە



1- ریه: سی 
12- کلیه: گورچیلە
13- کبد: سپڵ
14- قلب: دڵ
15- مثانه: میزەڵان
16- روده: ریخۆڵە



۱۷- انگشت: قامک
18- شست: قامکەگەورە 
19- مچ: مەچەک
20- کف دست: بەرەدەست

قامک قامکەگەورە مەچەک بەریدەست 




۲۱- دندانها:دیانەکان (دیان)
22- لثه: پووک





ئاچەر 


مشاری برقی

ئامووردەستی 









پێچ 


پێچگوشتی


پۆمپ 









چراقوە


چەکوش


تەناف 









کاردەک


مقەست

مۆرە





  
بێڵاسن بزمار فڵچە

تەور
شنبه : شەممە 
یک شنبه : یەکشەممە 
دوشنبه : دووشەممە 
سه شنبه : سێشەممە 
چهارشنبه : چوارشەممە 
پنج شنبه : پێنجشەممە
جمعه : هەینی یا جومعە